Gdy rozum śpi budzą się demony – wystawa: Metafizyka płci

Wizja kobiety demonicznej Stanisława Przybyszewskiego i jej echa w twórczości artystów polskich XX wieku. To temat wystawy w Galerii Sztuki w Olsztynie, w skład której wejdzie kilkadziesiąt obrazów, grafik i rysunków Wojciecha Weissa, Brunona Schulza, Stanisława Ignacego Witkiewicza, Jana Lebensteina, Jacka Sroki. Dzieła dopełnione zostaną cytatami z wypowiedzi artystów.

Wystawa ma ambicję ukazania wpływu działalności i poglądów Stanisława Przybyszewskiego na twórców kolejnych pokoleń. Pragniemy przedstawić sztukę wielkich artystów polskich zainspirowanych prozą Przybyszewskiego i ich potencjalną rozmowę o kobietach, którymi w swej sztuce byli zafascynowani. Tak pomyślana prezentacja stwarza szerokie pole interpretacji i nigdy niekończącej się dyskusji o walce płci i ludzkiej seksualności.

Czarna msza Jacek Sroka METAFIZYKA PLCI

W sztuce polskiej przełomu XIX i XX wieku punktem wyjścia tego sporu stała się teoria nagiej duszy Przybyszewskiego oraz jego panerotyczna wizja natury wywiedziona z filozofii Schopenhauera. W świetle Schopenhauerowskiej teorii Geschlechtstrieb popęd płciowy jawi się jako kosmiczny żywioł niszczący indywiduum dla zachowania ciągłości gatunku. W oparciu o tę fatalistyczną teorię miłości Przybyszewski sformułował własną „metafizykę płci”, filozofię odwiecznej walki kobiety z mężczyzną, z której zwycięsko wychodzi kobieta.

Portret Neny Stachurskiej St. Ignacy Witkiewicz METAFIZYKA PLCI

Kobieta na schodach Jan Lebenstein METAFIZYKA PLCI

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mamy ambicje prześledzić losy tej wizji poczynając od sztuki Młodej Polski, poprzez okres międzywojenny, aż po czasy nam współczesne. „Metafizyka płci” traktowana przez Przybyszewskiego z niezwykłą powagą zmienia się w okresach późniejszych w twórczości innych artystów w swoje jawne zaprzeczenie lub ironiczny pastisz. Widz będzie więc mógł poznać proces przekształcania się wizerunku kobiety – symbolu panerotycznej, ponadczasowej siły począwszy od satanistycznych kompozycji Wojciecha Weissa, poprzez demoniczne wizerunki pań z obrazów Witkacego, okrutne dominujące mężczyzn damy z rysunków Schulza, kobiety mitycznego Babilonu wykreowane przez Jana Lebensteina zafascynowanego sztuką Sumeru i Akkadu, aż po groteskowe kompozycje Jacka Sroki.

Moira Jacek Sroka METAFIZYKA PŁCI

Wizje kobiet fatalnych w sztuce polskiej powstawały w określonych kontekstach. Dlatego też na naszej ekspozycji podejmiemy trud odtworzenia ideowego centrum Młodej Polski – krakowskiego salonu państwa Przybyszewskich. W tej przestrzeni zaprezentujemy nieznaną, unikalną, skandalizującą kolekcję młodopolskich prac Wojciecha Weissa, a w jej centrum artystyczną rekonstrukcję zaginionego obrazu Weissa „Chopin” oraz jedyny zachowany wykonany pastelami portret Dagny Yuel autorstwa tego artysty. Narratorem wystawy będzie artysta krakowski Jacek Sroka. Ten współczesny Savonarola w konwencji pastiszu i groteski rozprawia się z tradycją przybyszewszczyzny. Na naszej wystawie Jego obrazy podejmą dialog z dziełami Weissa, Witkacego, Schulza i Lebensteina. W wizji świata kreowanej przez Przybyszewskiego królował panerotyzm. W wizji Jacka Sroki niepodzielnie króluje panironia.

Leda wąskotorowa Jacek Sroka METAFIZYKA PLCI

Kobieta, będąca według Schopenhauera uosobieniem „apokaliptycznej nierządnicy”, zapożycza swój ikoniczny znak ze sztuki Francisco Goi. Dlatego też reprodukcje grafik tego artysty stanowić będą swoiste kontrapunkty naszej wystawy, a jej mottem stanie się tytuł słynnej kompozycji Goi: „gdy rozum śpi budzą się demony”.

Autor tekstu i kurator wystawy: Łukasz Kossowski

Współpraca: Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie.

 

Czas trwania wystawy: 5 grudnia- styczeń 2015

Miejsce wystawy: Galeria Sztuki Współczesnej BWA w Olsztynie; Al. Marsz. J. Piłsudskiego 38; Sala Główna

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *