Campania felix, czyli szczęśliwa kraina… winem płynąca

Po zgiełku Neapolu i uciechach amalfijskiego wybrzeża, warto odbić na wschód w głąb lądu, aby wyciszyć się wśród zielonych pagórków i zalesionych wzgórz dwóch prowincji Kampanii – Benevento (starożytne Maleventum) i Avellino (starożytna Irpinia). Miłośnicy ułagodzonej Toskanii i nieco surowszej Umbrii odnajdą tu przestrzeń, ciszę, zachwycające widoki i… smaki odmienne, ale równie zniewalające.

Tereny te były zamieszkiwane przez plemiona Samnitów, potem opanowane przez Rzymian (to pod miejscowością Benevento odnieśli tzw. pyrrusowe zwycięstwo nad królem Egiptu), a od czasów wybudowania Via Appia rozwijały się z wielkim rozmachem. Region od zamierzchłych czasów słynie z produkcji winaFalerne, Greco, Fuastiniano czy Caleno wychwalane były przez samego Cycerona i dorobiły się miana „win Imperatora”. Jednak o winach Kampanii zapomniano na długie dekady, ich uprawa szła w kierunku ilości i wspomagania koloru i zawartości alkoholu słabszych win Francuskich lub z Północnych Włoch. Trend ten zaczął się odwracać wraz z rozwojem technologii uprawy i produkcji wina oraz turystyki winnej. Przywrócono należyty status rodzimym szczepom winogron, takim jak aglianico, greco i fiano, z których produkuje się wyśmienitej jakości wina: najważniejsze wino Południowych Włoch czerwone Taurasi i Taurasi Reserve, białe Greco di Tufo (również musujące) oraz Fiano di Avellino. Obecnie Kampania produkuje 21 rodzajów win ze znakiem jakości DOC i 4 DOCG, co plasuje ją na piątym miejscu pod tym względem we Włoszech, po Piemoncie i Toskanii.

Kampania winorośl

Taurasi – to nie tylko nazwa rodzaju wina

To również miasteczko, które zachowało średniowieczny ufortyfikowany charakter i które już w czasach rzymskich odgrywało znaczącą rolę w produkcji wina. Dzisiaj powraca do swojej dominującej pod tym względem pozycji w regionie. W murach Zamku Marchionale została utworzona Regionalna Enoteka. Możemy się tu zapoznać z historią uprawy wina w Avellino, uczestniczyć w degustacjach i przejść wyjątkową Ścieżką Sensoryczną stworzoną przez burmistrza miasteczka, Antonio Buono, w podziemiach zamku. Zrozumiemy dlaczego rodzaj gleby ma tak wielkie znaczenie w uprawie różnych rodzajów winorośli, jak inne uprawy w regionie wpływają na smak poszczególnych win (uprawia się tu min. orzechy laskowe i włoskie, cytrusy, region słynie z czarnej trufli) i jak rozróżniać aromaty w lampce wina.

Kampania wina

Kampania 2

Jest to pasjonujące i rzadkie doświadczenie, od którego warto rozpocząć wizytę w regionie, szczególnie kiedy wina dopiero zaczynamy się uczyć. Z wieży zamku roztacza się imponujący widok na okolicę – zielone wzgórza obsadzone winoroślą, tufowe skały pokryte dębowymi lasami i liczne kamienne wioski osadzone na ich szczytach.

Kampania 3

Srogie zimy, gorące lato, jesień z dużymi różnicami temperatur oraz wulkaniczna gleba nadają winom Kampanii wyjątkowy charakter i długowieczność.

Taurasi Reserve – dojrzewające przynajmniej cztery lata, w tym 18 miesięcy w drewnianych beczkach – należy do nielicznego grona win na świecie, które może leżakować przez dekady nie tracąc na jakości. Co więcej, odwiedzając winnicę kooperatywy Antica Hirpinia (www.anticahirpinia.it) i korzystając z uprzejmości jej przesympatycznych właścicieli, mamy szansę zobaczyć może najstarszy na świecie żywy i owocujący krzew winny szczepu aglianico mający ok. 250 lat (cały krzew, nie tylko jego korzenie)! Jego owoców nie wykorzystuje się już do produkcji wina, ale 100-letnie krzewy, które znajdziemy tylko w tej winnicy już tak – produkuje się z nich ok. 2000 butelek rocznie. Na tym skrawku starej winnicy zapoznamy się ze sposobem uprawy winorośli w zamierzchłych już czasach. Dawniej, w przydomowych małych winnicach nie prowadzono upraw homogenicznych, ziemia musiała rodzić również inne warzywa i owoce, zwierzęta musiały mieć co skubać. Dlatego krzewy winne były prowadzone horyzontalnie na podporach, coś na kształt dzisiejszych altan. Grona winne nie dostawały tyle światła, a wino nie było tak doskonałe, za to uzyskiwano w ten sposób miejsce na inne uprawy.

Kampania - wśród winorośli

A ludzie? Warto tu również dla nich przyjechać.

Napiszę w sposób banalny – wina mają tu charakter taki, jak… rdzenni mieszkańcy – radośni, otwarci, ale też zasadniczy i twardzi. Wiadomo, żeby produkować wino, trzeba mieć w sobie pasję, wytrwałość i siłę tworzenia. To nie zawód dla mięczaków. Liczne, niewielkie winnice są tu przede wszystkim prowadzone przez całe rodziny lub kooperatywy.

Kampania 4

W Antica Hirpinia produkuje się świetne wina. Radość tworzenia wymyka się w każdym słowie, geście, uśmiechu, kiedy tylko o winie mowa. Ale jest też coś jeszcze – emanująca wręcz przyjaźń między tymi ludźmi, którzy razem prowadzą biznes, a na pewno na co dzień nie brakuje im problemów i sprzeczek. Dowcipy, żarty, przekomarzania podczas oprowadzania po winnicach, produkcji i piwnicach, a nie poważna prezentacja przedsiębiorstwa. Nie dziwi więc, że to właśnie w tej winnicy wyprodukowano pierwszą butelkę Taurasi (numer banderoli AAAOOOOOO1) z najwyższym znakiem jakości DOCG, stało się to 2 marca 1993 roku! Tak powstał projekt Anno Domini 1590 stworzony w celu wyselekcjonowania najlepszych win Irpinii i Kampanii. W skład kolekcji Anno Domini 1590 wchodzi 8 rodzajów win (3 DOCG, 2 DOC, 3 IGT). To wina tworzone z miłością i winnice prowadzone w tradycyjny, zbalansowany sposób, z niewielką ingerencją w środowisko. Zbiory natomiast to prawdziwy obrzęd – grona zbierane są ręcznie, układane w skrzyniach, aby w jak najlepszej kondycji dotarły do winnicy. Tak można ciągnąć opowieść o winach Anno Domini 1590, ale lepiej zasiąść do stołu z jej właścicielami w restauracji Antica Hirpinia i degustować wina do dań równie pysznych…

Kampania 5

Inną formą zapoznania się z winami regionu Avellino jest spędzenie weekendu podczas zbiorów (połowa października, początek listopada) w niedalekiej Tenuta Cavalier Pepe (www.tenutapepe.it). Możemy brać udział w zbiorach lub im się przyglądać ucząc się o winie, relaksując podczas pikników wśród winnic i mieszkając w należącym do winnicy pensjonacie pośród drzew oliwnych.

Kampania 6

To winnica prowadzona przez rodzinę od lat związaną z winiarstwem, w której tradycja łączy się z nową technologią. Obecnie zarządzana jest przez Milenę Pepe, której ojciec Angelo stworzył podwaliny pod obecną jej kondycję, a za zasługi dla winiarstwa został odznaczony przez Prezydenta Włoch orderem Cavaliere Della Republica. Na ok. 50 hektarach ziemi produkuje się tu 14 rodzajów win (5 czerwonych, 5 białych, 2 musujące, 2 różowe) oraz oliwę extra virgin ze znakiem jakości DOP z lokalnej odmiany oliwek Ravece i orzechy laskowe. Angelo Pepe jest również zapalonym restauratorem, dlatego na terenie posiadłości znajduje się rodzinna restauracja La Collina, w której można pokosztować lokalnych specjałów, takich jak caramelle (pasta nadziewana serem ricotta, grzybami i truflami) lub indyka w winie Aglianico. La Collina położona jest na wzgórzu i roztacza się z niej cudowny widok na pobliską wioskę Sant’Angelo all’Esca. To kompleksowa oferta, aż żal z niej nie skorzystać.

Kampania 7 

W Kampanii mówią, że nie uprawiają ziemi, ale o nią dbają.

DSC00615Nie da się tego nie odczuć wędrując od jednej winnicy do drugiej. W prowincji Benevento trafiłam do Masseria Vigne Veecchie (www.maserriavignevecchie.it), gdzie wino wytwarza się metodą biologiczną. Proces produkcji jest bardzo nowoczesny, a temperatura wina w kadziach kontrolowana elektronicznie. Zaskoczyło mnie, że wino przed butelkowaniem schładzane jest do -2,-3 st.C. A wszystko po to, aby nie stosować środków ochrony roślin i nawozów sztucznych. Winnica współpracuje również z Muzeum Enogastronomicznym w Solopaca wspierającym i promującym lokalne produkty wysokiej jakości. I cóż, jak to we Włoszech, degustacja win odbyła się przy „akompaniamencie” domowego pecorino (zniewalający) i chleba jakiego dawno nie kosztowałam. Smaki te zostały wyciszone wyśmienitą Grappą wytwarzaną przez winnicę. Życie potrafi być piękne!

Kampania 8

Na zakończenie dnia wędrówki po winnicach Avellino i Benevento, warto wybrać się do… La Fortezzy w Torrecuso. To idealne zwieńczenie dnia rozpoczętego na zamku w Taurassi. Imponująca kamienna posiadłość rozsiadła się na stoku wzgórza i spogląda na okoliczną dolinę i pasmo Apeninów rozdzielające Kampanię od Apulii. Zieleń, cisza, piękny zadbany ogród, restauracja i basen dopełniają smaku produkowanych tu win.

Kampania 9

W La Fortezzy (www.lafortezzasrl.it) wytwarza się ok. 20 rodzajów trunków w 3 liniach: Classica (wina oddające hołd tradycji winiarskiej Kampanii), Pijemy z głową (nowoczesna linia winnych produktów z fantastycznym designem butelek i etykiet, kierowana do ludzi młodych, lecz z przesłaniem o kulturze picia) oraz Duchy i Pęcherzyki (wino musujące, grappa oraz dwa regionalne likiery: limoncello i orzechowy).

Kampania 10

 

Enzo Rillo, założyciel winnicy, jest dzieckiem tej ziemi. W Torrecuso się urodził i wychował w rodzinie rolników. Droga życiowa, jaką wybrał jako młody człowiek była prosta… na szczyt kariery biznesowej i z dala od pracy na ziemi. Jednak zew krwi i przywiązanie do rodzinnych stron przeważyło. Zarobione pieniądze w innych branżach zainwestował w produkcję wina w okolicy, gdzie się urodził. Oddaje w ten sposób hołd swym stronom rodzinnym, ludziom, historii i kulturze. Sentymentalne? Nie, pouczające. A sukces, który osiąga inspirujący. Jak mówił Ernest Hemingway i jak lubi po nim powtarzać Enzo Rillo:

Wino jest najbardziej cywilizowaną i jedną z najbardziej naturalnych rzeczy na świecie doprowadzonych do największej perfekcji.

 DSC00642

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *